Günpınar Vadisi Koordinasyonundaki Araştırma Darende'nin Saklı Doğal Mirasını Gün Yüzüne Çıkardı

Malatya'nın doğa harikası ilçesi Darende'de yürütülen kapsamlı çevre yatırımları ve bilimsel çalışmalar hız kesmeden devam ediyor. İlçenin zengin bitki örtüsünü, endemik türlerini, jeolojik yapısını ve doğal habitatlarını bilimsel verilerle kayıt altına almayı amaçlayan flora çalışmasının ikinci etabı başarıyla tamamlandı. Elde edilen ilk bulgular, bölgenin ekoturizm ve doğa koruma potansiyelini bir kez daha gözler önüne serdi.

GÜNPINAR VADİSİ KOORDİNASYONUNDA...

Günpınar Vadisi Koruma Derneği koordinasyonunda yürütülen ve Darende’nin doğal mirasının belgelenmesini amaçlayan çalışma, ilçenin uluslararası önemini yeniden hatırlattı. Türkiye’de belirlenmiş 122 Önemli Bitki Alanı (ÖBA) arasında yer alan Darende’nin biyolojik çeşitliliğini ortaya çıkarmak için yürütülen saha çalışmaları iki aşamada gerçekleştirildi. Günpınar Vadisi Koruma Derneği’nin davetiyle ilçeye gelen Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği üyelerinin yürüttüğü araştırmanın ilk bölümü 27 Nisan-1 Mayıs tarihleri arasında, ikinci etap saha çalışmaları ise 9-13 Haziran tarihleri arasında tamamlandı.

19 MAHALLEDE GENİŞ ÇAPLI İNCELEME

Araştırma ekibi, ilçenin neredeyse tüm doğal koridorlarını kapsayacak şekilde geniş bir coğrafyada incelemelerde bulundu. Ağılyazı, Karabacak, Nurkuyusu, Akbaba, Kavakköy, Yazıköy, Çukurkaya, Günpınar, Kurudere, Yeniköy, Sayfiye, Gökyar, Akova, Irmaklı, Akçatoprak, Yenice, Yavuzlar, Gaziköy ve Yarımca mahallelerinde kapsamlı arazi incelemeleri gerçekleştirildi. Yapılan çalışmalar kapsamında bölgedeki bitki türleri kayıt altına alınırken, habitat yapıları ve jeolojik oluşumlar da detaylı şekilde incelendi.

HEM BİTKİ HEM JEOLOJİ CENNETİ

Arazi çalışmalarında elde edilen veriler, Darende’nin yalnızca flora açısından değil, jeolojik çeşitlilik bakımından da önemli bir merkez olduğunu ortaya koydu. İlçede 900 metreden başlayıp 2 bin metrenin üzerine çıkan yükseltilerde jips sahalar, kireçtaşı dağlar ve yer yer volkanik bazalt oluşumların bir arada bulunduğu belirlendi. Bu farklı jeolojik yapıların kısa mesafelerde değişen habitatlar oluşturduğu ve çok sayıda bitki türünün gelişmesine uygun ortam sağladığı ifade edildi. Tohma Çayı ve yan kolları tarafından şekillendirilen vadiler, dar kanyonlar ve geniş tabanlı alanlar sayesinde farklı bitki topluluklarına ev sahipliği yaparken, bu durum Darende’nin biyolojik çeşitliliğini artıran en önemli etkenlerden biri olarak değerlendirildi.

ENDEMİK TÜRLER VE YENİ BULGULAR ÖNE ÇIKTI

Saha çalışmaları sırasında hem otsu hem de odunsu çok sayıda bitki türü kayıt altına alınırken, araştırmacılar tarafından kapsamlı bir fotoğraf arşivi de oluşturuldu. 2026 yılının yağışlı geçen ilkbahar dönemi sayesinde bozkır bitkilerinin en canlı dönemine denk gelen araştırmada tür çeşitliliğinin daha net gözlemlenebildiği belirtildi. Özellikle baklagiller (Fabaceae), ballıbabagiller (Lamiaceae), papatyagiller (Asteraceae), lahanagiller (Brassicaceae) ve hodangiller (Boraginaceae) familyalarına ait türlerin yoğunluğu dikkat çekti. Bazı bölgelerde çok sayıda geven türünün bir arada bulunması, bu alanların önemli gen merkezleri olabileceğine işaret ederken, jipsli sahalarda gözlemlenen endemik tür zenginliği ise Darende’nin bilimsel açıdan taşıdığı önemi bir kez daha ortaya koydu.

VERİLER AKADEMİSYENLERLE DEĞERLENDİRİLECEK

Araştırma kapsamında toplanan örnekler ve saha kayıtları önümüzdeki süreçte uzman akademisyenlerin katkılarıyla değerlendirilecek. Tür teşhislerinin tamamlanmasının ardından Darende’nin flora envanterine ilişkin daha kapsamlı sonuçların ortaya çıkması bekleniyor. Çalışmanın üçüncü saha etabının ise 2027 yılında gerçekleştirilmesi planlanıyor. Uzmanlar, elde edilen verilerin Darende’nin doğal mirasının korunması, sürdürülebilir şekilde yönetilmesi ve ekoturizm faaliyetlerinin geliştirilmesi açısından önemli bir altyapı oluşturacağını belirtiyor.

KURUMLAR VE MUHTARLARDAN TAM DESTEK

Projenin yürütülmesi sürecinde Darende Kaymakamlığı koordinasyonunda İlçe Jandarma Komutanlığı, İlçe Emniyet Müdürlüğü ve İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü tarafından önemli destek sağlandı. Saha çalışmaları boyunca ilgili kurumlarla anlık konum paylaşımı yapılarak güvenlik ve koordinasyonun sağlandığı belirtilirken, Günpınar Vadisi Koruma Derneği mahalle muhtarlarına da verdikleri destek ve iş birliği nedeniyle teşekkür etti.

GELECEK NESİLLERE AKTARILACAK

"İnsan yaşadığı mekânın farkına vardığında, mekân anlam kazanır" anlayışıyla yürütülen proje kapsamında Darende’nin doğal değerlerinin korunması, tanıtılması ve gelecek nesillere aktarılması amaçlanıyor. Araştırma sonucunda ortaya çıkacak bilimsel verilerin, ilçenin doğa turizmi potansiyeline katkı sağlaması ve Darende’nin ulusal ölçekteki doğal miras değerinin daha görünür hale gelmesi bekleniyor.

KAYNAK: MHA