Malatya’daki 3,8 Milyon Tonluk Toryum Kaynağı İçin Yeni Dönem Başlıyor

Türkiye, farklı bölgelerde bulunan toryum kaynaklarını yeni nesil nükleer teknolojilerde değerlendirmek, toryum bileşiklerinin yerli imkanlarla üretimini geliştirmek ve bu alanda yüksek katma değerli teknoloji ve tedarik kapasitesi oluşturmak için çalışmalarını sürdürüyor. Türkiye'nin Eskişehir ve Malatya'da toryum kaynakları bulunurken, Kayseri, Sivas, Diyarbakır ve Burdur'daki sahalarda tespit edilen toryum yataklarına yönelik ayrıntılı çalışmalar da devam ediyor.

MALATYA’DA 3,8 MİLYON TONLUK KAYNAK

OECD Nükleer Enerji Ajansı ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın 2014 tarihli ortak çalışmasına göre, dünyadaki yaklaşık 6,36 milyon ton toryum rezervinin 374 bin tonunu Türkiye'deki kaynaklar oluşturuyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının haziran ayında güncellediği verilere göre Eskişehir-Sivrihisar'da 380 bin 141 ton, Malatya-Kuluncak'ta 3,8 milyon ton ve Eskişehir Beylikova-Sivrihisar'da 694 milyon ton toryum rezervi bulunuyor.

TORYUM İÇİN YENİ NESİL TEKNOLOJİLER ARAŞTIRILIYOR

Nükleer yakıt ham maddesi olarak değerlendirilen toryum, doğada serbest halde bulunmuyor. Çoğunlukla nadir toprak elementlerini içeren minerallerle birlikte bulunan toryum, radyoaktif bir element olarak öne çıkıyor. Toryum, uygun nükleer süreçlerle bir çeşit uranyuma dönüştürülebildiği için nükleer yakıt çevriminde alternatif bir ham madde olabileceği değerlendiriliyor. Ancak günümüzde kullanılan uranyum yakıtı gibi doğrudan bir nükleer yakıt niteliği taşımıyor.

Toryumun yakıt çevriminde kullanılabilmesi için ilave nükleer süreçlere ve yakıtın işlenmesine yönelik teknolojilere ihtiyaç duyuluyor. Bu nedenle bugün ticari ölçekte toryumla çalışan bir nükleer santral bulunmuyor.

TÜRKİYE YERLİ ÜRETİMİ HEDEFLİYOR

Türkiye'nin toryum yaklaşımında kaynakların yüksek katma değerli ürünlere ve nükleer teknolojilere dönüştürülmesi de öne çıkıyor. Bu kapsamda Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu ile Danimarka merkezli Copenhagen Atomics arasında imzalanan mutabakat zaptıyla, toryumun yeni nesil nükleer reaktörlerde kullanılmasına yönelik AR-GE ve projelendirme çalışmalarının yürütülmesi hedefleniyor. Çalışmalar kapsamında özellikle ergimiş tuz reaktörlerinde kullanılabilecek nitelikte toryum bileşiklerinin Türkiye'de üretilmesi amaçlanıyor.

MALATYA KAYNAĞI DA ÇALIŞMALARIN GÜNDEMİNDE

Toryumun özellikle ergimiş tuz reaktörleri gibi ileri reaktör tasarımlarında kullanılması konusunda uluslararası çalışmalar yürütülüyor. Türkiye'nin çalışmaları ise sahip olduğu toryum kaynaklarının yalnızca hammadde olarak değerlendirilmesinin ötesine geçerek nükleer yakıt bileşikleri, AR-GE ve yeni nesil reaktör teknolojileriyle birlikte ele alınmasını amaçlıyor. Bu kapsamda Malatya-Kuluncak'taki 3,8 milyon tonluk toryum kaynağı da Türkiye'nin toryum potansiyeli içinde öne çıkan kaynaklardan biri olarak yer alıyor.

KAYNAK: YENİ ŞAFAK