Markalara Okul Alışverişi De Çare Olmadı

Çatısı altındaki 516 marka ile gıda dışı perakende sektörünün en önemli temsilcisi olan Birleşmiş Markalar Derneği (BMD), üyeleri arasında gerçekleştirdiği eylül ayı anketinin sonuçlarını açıkladı. Gıda dışı perakendede tüketiciyi ancak indirimlerle harekete geçirebilen markalar için eylül ayında kışa hazırlık ve okul alışverişi de çare olmadı.

OKUL ALIŞVERİŞİ VE KIŞA HAZIRLIK DARALMAYI ENGELLEYEMEDİ

Anketi değerlendiren BMD Başkanı Sinan Öncel, milyonlarca öğrenci için okul alışverişi yapılmasına rağmen eylülde hem adet satışlarının hem de cironun ağustos ayının gerisinde kaldığını bildirdi. Öncel, yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı: "Okul alışverişinin yanı sıra kışa hazırlığın başlamasına rağmen ağustosa göre, eylül ayında ankete katılan markalarımızın yüzde 55’inin cirosu azaldı. Aynı dönemde adet satışının düştüğünü beyan eden markalarımızın oranı ise yüzde 66 oldu. Geçen ay hazır giyim markalarımızın yüzde 82’si, ayakkabı markalarımızın ise yüzde 58’i adet satışının daraldığını bildirdi. Son üç yıldır eylül aylarında benzer bir tabloyla karşı karşıya kalıyoruz. İndirim kampanyalarına ve milyonlarca öğrencinin okula dönüş ayı olmasına rağmen, eylül aylarında giyim ve ayakkabı satışlarında yaşanan düşüşün nedenlerini inceliyoruz. Ayrıca burada bir konuya dikkat çekmemiz gerekiyor: Tüketicinin alım gücü daraldığı için sadece giyim ve ayakkabıda değil perakendenin genelinde son iki üç yıldır maliyetlerin bir kısmını markalarımız üstlenmek durumunda kalıyor. Buna rağmen gıda dışındaki perakendede tüketici ancak indirim kampanyaları ile harekete geçtiği için üyelerimizin büyük bölümünün ciro artışı enflasyonun altında kalıyor. Son ankette, üyelerimizin yüzde 75’inde, yani her dört markadan üçünde yıllık ciro artışının yüzde 30’un altında kaldığını görüyoruz. Bütün bu veriler sektörde kârlılığın giderek daha da daraldığına ve sıkışıklığın arttığına işaret ediyor."

HER BEŞ MARKADAN DÖRDÜ İÇİN BİR NUMARALI SORUN KİRA

Sinan Öncel, markalı perakendenin içinde bulunduğu sorundan çıkabilmesi için maliyetleri azaltmaktan başka bir çıkış yolu olmadığını vurgulayarak sözlerine şöyle devam etti: "Fahiş kira artış talepleri öncelikli sorunlar listesinde de ilk sırada yer alıyor. Eylül anketimize göre markalarımızın yüzde 80’i, yani her beş markadan dördü, fahiş kira artış taleplerini bir numaralı sorun olarak beyan ediyor. Enflasyonun altında ciro artışı yüzde 61’le ikinci, işçilik maliyetlerinin cirodaki payının artışı yüzde 45’le üçüncü, şeffaf olmayan ortak alan giderleri yüzde 27 ile dördüncü, yüksek finansman maliyeti yüzde 25’le listedeki ilk beşi oluşturuyor. Fahiş kira artış taleplerinden şikâyet eden üyelerimizin oranının iki yılda yüzde 91’den yüzde 80’e gerilemesi olumlu olmakla birlikte sorunun devam ettiğini görmezden gelemeyiz. Ciro kirası da ödememize rağmen, AVM yönetimleri üyelerimizden hâlâ 4-5 kata varan oranlarda kira arışı talep edebiliyor. Mayıs 2026 itibarıyla BMD üyesi markaların yüzde 60,75’inin en az bir mağaza için mülk sahibiyle mahkemelik olması, sorunun ciddiyetini ortaya koyuyor."

ŞEFFAF OLMAYAN ORTAK ALAN GİDERLERİNİN MALİYETİ EN AZ 10 MİLYAR TL

Kiranın yanı sıra AVM’lerde şeffaf olmayan ortak alan giderlerinin de önemli bir maliyet kalemi oluşturduğuna dikkat çeken Öncel, şunları dile getirdi: "Birçok AVM yönetimi detaylı hesap ve fatura paylaşmadığı için harcamaları net olarak göremiyoruz. Türkiye’deki AVM’lerde yaklaşık 14 milyon metrekare kiralanabilir alan bulunuyor. Her metrekare için ortalama 50 TL fazla ödeme yapılsa yıllık 8,4 milyar, 100 TL’lik fazla ödeme durumunda ise 16,8 milyar TL’lik ilave bir maliyet ortaya çıkıyor. AVM yönetimleri mağazalardan genel gideri ay başında topladığı halde ödemeyi bir sonraki ay gerçekleştiriyor. Aradaki bu zaman diliminde elde edilen finansman gelirinin yasa gereği giderden düşülmesi gerekiyor. Ancak biz raporlarda bu hesabı göremiyoruz. Ortalama 400 TL’lik metrekare gideri üzerinden hesapladığımızda yılda yaklaşık iki milyar TL’nin genel giderden düşülmediği anlamına geliyor. Yani genel giderlerde şeffaflık sağlanamaması markalar için yıllık en az 10 milyar TL’lik kayba neden oluyor."

Öncel, mevcut olumsuzluklara rağmen markalı perakendenin son iki ay için umutlu olduğunu, bütün aya yayılan kampanyalarla kasımın ve yılbaşı alışverişi nedeniyle aralık ayının ikinci yarısının canlı geçeceğine inandığını da sözlerine ekledi.