Mevsimsel Depresyonun Önlenmesi İçin Bu Tavsiyelere Dikkat!

İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Hasan Belli, halk arasında "kış depresyonu" olarak da bilinen mevsimsel depresyon hakkında önemli değerlendirmelerde bulundu ve vatandaşları uyardı.

GÜN IŞIĞINDAKİ AZALMA BEYİN KİMYASINI ETKİLİYOR

Mevsimsel depresyonun oluşumunda temel etkenin gün ışığı azlığı olduğunu belirten Prof. Dr. Belli, "Mevsimsel depresyonun oluşumunda en güçlü teori, gün ışığı miktarındaki azalmanın beyin kimyasını etkilemesidir. Güneş ışığının azalması, beyinde duygu durumu, uyku ve iştahı düzenleyen serotonin ve melatonin gibi hormonların dengesini bozar" dedi.

Prof. Dr. Belli, mevsimsel depresyonun temel özelliğinin depresyon belirtilerinin yılın belirli mevsimlerinde, genellikle sonbahar ve kış aylarında başlaması, diğer mevsimlerde ise semptomların tamamen geçmesi veya şiddetinin gerilemesi olduğunu belirtti ve ekledi: "Bu doğal gidiş, sürecin güneş ışığı ile doğrudan ilişkili olduğuna en büyük delalettir."

KIŞ VE YAZ TİPİ ARASINDAKİ FARK

Prof. Dr. Hasan Belli, mevsimsel depresyonun halk arasında en sık görülen türünün kış depresyonu olduğunu ancak nadir de olsa "yaz tipi"nin bulunduğunu kaydetti.

Özellikle kış tipinin belirtilerine dikkat çeken Prof. Dr. Belli: "Kış tipi ise daha yaygındır ve aşırı uyku isteği, karbonhidrat düzeyi yüksek gıdalar kaşı aşırı yönelme, iştah artışı ve kilo alma gibi ‘tipik olmayan depresyon’ belirtileriyle karakterizedir."

ÇÖKKÜN DUYGU DURUM TABLOSUNA DİKKAT!

Mevsimsel depresyonun belirtileri klasik depresyon belirtileriyle örtüşse de bazı mevsime özgü bulgular taşıdığını ifade eden Prof. Dr. Belli, önemli belirtileri şöyle sıraladı: "Sıklıkla çökkün duygu durum tabloya hakimdir. Bu durum sürekli üzüntü, umutsuzluk hisleri ve düşünceleri ve değersizlik deneyimleri ile tanımlanabilir. Ayrıca daha önce keyif alınan uğraşlara karşı ilgisizlik görülür. Aşırı yorgunluk, enerji kaybı, fazla uyumaya meyilli olma, aşırı karbonhidratlı gıda tüketme, kilo alımı, dikkati toparlayamama, sosyal çekilme, kollarda ve bacaklarda ağırlık hissi, huzursuzluk ya da zihinsel yavaşlama diğer önemli bulgulardır."

NE ZAMAN UZMANA BAŞVURMAK GEREKİR?

Kış hüznü ile klinik düzeydeki mevsimsel depresyon arasındaki en kritik ayrımın işlevselliğin bozulması olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Belli, şu durumlarda acilen uzmana başvurulması gerektiğini ifade etti: "Belirtiler her gün, günün büyük bölümünde hissediliyorsa, işe ya da okula gitmek, ev işlerini yapmak, sosyal ilişkileri sürdürmek büyük ölçüde zorlaştıysa veya imkânsız hale geldiyse mutlaka uzmana danışılmalıdır. Uyku ve iştah düzensizlikleri yaşam kalitesini ciddi şekilde etkiliyorsa, umutsuzluk, çaresizlik düşünceleri yoğunsa, ölüm veya intihar düşünceleri varsa vakit kaybedilmeden bir uzman hekime başvurulmalıdır. İntihar düşüncelerinin olması vakanın oldukça şiddetli olduğunu ve aciliyet arz ettiğini gösterir."

KORUNMA VE TEDAVİ YOLLARI

Mevsimsel depresyonun ihmal edilmemesi ve zamanında müdahale edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Belli, tedavi edilmediği takdirde kronikleşebileceği uyarısını yaptı. Tedavi yaklaşımları ve önleyici tedbirler ise şunlardır:

GÜNLÜK YAŞAMDA ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER

Prof. Dr. Hasan Belli: "Güneş ışığından mümkün mertebe faydalanmak gerekir. Ev ve iş yerleri aydınlık tutulmalıdır. Açık havada yürüyüş ve fiziksel aktiviteler ihmal edilmemelidir. Dengeli beslenme oldukça önemlidir. Niteliksiz karbonhidratlardan uzak durulmalı ve omega-3 açısından zengin besinler alınmalıdır. Sosyal bağlar canlı tutulmalı ve sosyal aktiviteler düzenlenmelidir. Her gün aynı saatte yatılıp kalkılmalıdır. Uyku saatlerinin doğal ritminden sapmasına izin verilmemelidir."

ETKİLİ TEDAVİ YÖNTEMLERİ

Mevsimsel depresyonun oldukça etkili bir şekilde tedavi edilebildiğini belirten Prof. Dr. Hasan Belli, tedavi yaklaşımlarını şöyle sıraladı:

Fototerapi (Işık Tedavisi): "En spesifik ve etkili tedavi yöntemlerinden biridir. Özel bir cihazdan sabahları 30 dakika kadar parlak beyaz ışığa maruz kalmak, güneş ışığının eksikliğini telafi ederek beyin kimyasını düzenler."

Psikoterapi: "Çeşitli psikoterapi biçimleri tedavide kullanılmaktadır. Psikoterapiler olumsuz düşünce kalıplarını değiştirmeye, davranışları aktiviteyle yeniden düzenlemeye ve mevsimsel değişikliklere uyum sağlayacak beceriler geliştirmeye odaklanır."

İlaç Tedavisi: "Şiddetli vakalarda, çeşitli antidepresan ilaçlar doktor kontrolünde kullanılabilir. Daha önce de benzeri karakterde depresyon döngüleri deneyimlemiş kişilerde, belirtiler başlamadan önce koruyucu amaçlı olarak antidepresan tedavi başlanıp, mevsim geçince kademeli olarak kesilebilir."

D Vitamini Takviyesi: "Kışın güneş ışınlarının az olması nedeniyle düşen D vitamini seviyeleri depresyonu şiddetlendirebilir. Doktor önerisiyle takviye alınabilir."

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı