Yıllarca Araştırıldı, 2019’da Tescillendi! Şimdi Üretimi Büyütülecek

Malatya’nın Darende ilçesinde 1990’lı yıllarda başlayan bilimsel çalışmalar sonucu keşfedilen ve 2019 yılında tescil edilerek Millî Çeşit Listesi’ne giren Zengibar Cevizi, sahip olduğu kalite değerleriyle dikkat çekiyor. Darende’nin yerel genetik kaynağından ortaya çıkarılan Zengibar Cevizi’nde önümüzdeki dönemde fidan üretiminin yaygınlaştırılması, yeni bahçelerin kurulması ve çeşidin markalaştırılması hedefleniyor.

YILLAR SÜREN ÇALIŞMALAR SONUCUNDA TESCİLLENDİ

Zengibar Cevizi’nin ortaya çıkarılmasına yönelik çalışmalar 1990’lı yıllara dayanıyor. Prof. Dr. Ömer Beyhan tarafından bölgede başlatılan seleksiyon ve saha çalışmaları sonucunda belirlenen çeşit üzerinde uzun yıllar araştırma, ıslah ve adaptasyon çalışmaları yürütüldü. Çalışmaların ardından Zengibar Cevizi, 2019 yılında resmî olarak tescil edilerek Millî Çeşit Listesi’ne alındı.

23,45 GRAM MEYVE AĞIRLIĞINA ULAŞIYOR

Kayısı Araştırma Enstitüsü tarafından gerçekleştirilen teknik tanımlamalarda Zengibar Cevizi’nin kabuklu meyve ağırlığının 23,45 gram, iç ağırlığının ise 12,20 gram olduğu belirlendi. Çeşidin iç randımanı yüzde 52 olarak ölçülürken, yağ oranının yüzde 68,1’e kadar ulaştığı tespit edildi. Bu değerlerle Zengibar Cevizi; iri meyve yapısı, yüksek iç ağırlığı ve yağ oranıyla ticari ceviz yetiştiriciliği açısından önemli bir potansiyel ortaya koyuyor.

EN UYGUN TOZLAYICISI BİLECİK

Zengibar Cevizi üzerinde yürütülen araştırmalarda çeşidin tozlanma özellikleri de incelendi. Erkek çiçeklerin dişi çiçeklerden daha önce açtığı “protandri” özelliğine sahip olduğu belirlenen Zengibar için en uygun tozlayıcı çeşitlerden birinin Bilecik olduğu tespit edildi. Zengibar-Bilecik kombinasyonunda meyve tutma oranının yüzde 61,33’e kadar ulaştığı belirlendi.

ZENGİBAR’IN ARKASINDA BİLİMSEL EMEK VAR

Darende’nin doğal ceviz varlığı içerisinden seçilen Zengibar’ın tescilli bir çeşide dönüşmesinde çok sayıda bilim insanı ve araştırmacının emeği bulunuyor. Prof. Dr. Ömer Beyhan’ın ilk seleksiyon çalışmalarının ardından Kayısı Araştırma Enstitüsü bünyesinde görev yapan Remzi Kokargül, İhsan Akgül, Şevki Doğanay, Dr. Talip Yiğit ve Mehmet Çalışkan tarafından ıslah, gözlem ve adaptasyon çalışmaları uzun yıllar sürdürüldü.

DARENDELİ ÜRETİCİ DE ÇALIŞMALARA KATKI SUNDU

Zengibar’ın anaç ağacından araştırma materyalinin temin edilmesi de çalışmaların önemli aşamalarından biri oldu. Anaç ağacın bulunduğu bahçenin sahibi Darendeli üretici İsmail Çörtük, araştırmacılara gerekli aşı kalemlerinin ve materyallerin temin edilmesini sağlayarak çeşidin çoğaltılması ve çalışmaların devam ettirilmesine katkı sundu. Bilim insanları ve bölge üreticilerinin yıllara yayılan çalışmaları sonucunda Darende’nin yerel genetik kaynağı, resmî olarak tescil edilmiş bir ceviz çeşidine dönüştü.

HEDEF ÜRETİMİ ARTIRMAK VE MARKALAŞMAK

Zengibar Cevizi’nde bundan sonraki sürecin önemli başlıklarını fidan üretiminin yaygınlaştırılması, yeni kapama bahçelerin kurulması ve çeşidin ticari değerinin artırılması oluşturuyor. Üretimin yaygınlaşmasıyla Zengibar’ın yalnızca Darende için alternatif bir tarımsal ürün değil, ilçenin adıyla özdeşleşen yüksek katma değerli bir ürün haline gelmesi hedefleniyor. Yıllar süren bilimsel çalışmalarla tescil edilen Zengibar Cevizi’nin üretim alanlarının genişlemesi halinde Darende’nin ceviz yetiştiriciliğinde de önemli üretim merkezlerinden biri haline gelmesi hedefleniyor.

KAYNAK: MHA