Ebuzer AYDIN / Malatya Ayağa Kalkarken Fırsatçılığın Enkazı Altında Kalmasın

Malatya, 6 Şubat depremlerinin ardından ağır yaralarını sarmaya devam ediyor. Bir yandan yeni iş yerleri, çarşı merkezi ve yeni yaşam alanları yükselirken, diğer yandan sessiz ama çok tehlikeli bir sorun büyüyor: Fahiş iş yeri kiraları ve bunun doğurduğu hayat pahalılığı.

Dün depremde yerle bir olan ve bugün devletin büyük bir fedakârlıkla inşa ettiği ticari yerlerin, dükkânların kira fiyatları adeta uçuyor. Öyle rakamlar konuşuluyor ki, insanın aklı almıyor. Ara sokaklarda, yaya trafiğinin sınırlı olduğu küçücük dükkânlar için yıllık bir milyon liradan başlayan kiralar isteniyor. Şehrin merkezindeki iş yerlerinde ise bu rakamlar iki-üç katına kadar çıkıyor.

Peki bu bedeli kim ödeyecek?
Elbette sonunda vatandaş...

Çünkü her esnaf, ödediği yüksek kirayı sattığı ürüne, sunduğu hizmete, yaptığı tamire eklemek zorunda kalacaktır. Sonuç olarak kasaya giden her vatandaş, aslında yüksek kiraların faturasını ödeyecektir.

Daha da düşündürücü olan ise birçok Malatyalının bazı alışverişlerini başka şehirlerde yapmayı tercih etmesidir. Mobilyasını, beyaz eşyasını, hatta aracının bakım ve tamirini yaptırmak için Elazığ'a, Gaziantep'e, Sivas'a giden insanların sayısı her geçen gün artıyor. Çünkü aynı ürün ve hizmeti daha makul fiyatlarla bulabiliyorlar.

Bu tablo hem esnafın hem de bütün Malatya ekonomisinin kaybıdır.

Depremden yeni çıkmış, evini, iş yerini, yakınlarını kaybetmiş insanların omuzlarına bir de fırsatçılık yüklemek ne vicdana sığar ne de toplumsal dayanışma ruhuna yakışır. Elbette herkes yatırımının karşılığını almak ister. Ancak kazanç ile fırsatçılık arasındaki çizgi kaybolduğunda bunun bedelini bütün şehir öder.

Üstelik burada gözden kaçırılmaması gereken başka bir gerçek daha var. Bu yeni iş yerlerinin önemli bir bölümü devletin büyük fedakârlıkları ve milletin vergileriyle inşa edildi. Şehrin yeniden ayağa kalkması için yapılan bu yatırımların, kontrolsüz kira artışları nedeniyle yeni bir ekonomik krize dönüşmesine izin verilmemelidir.

Evet, serbest piyasa ekonomisi vardır. Ancak serbest piyasa, ölçüsüzlüğün, fırsatçılığın ve toplumsal dengeyi bozacak uygulamaların bahanesi olmamalıdır. Özellikle olağanüstü dönemlerden geçen şehirlerde kamu otoritesinin yol gösterici ve dengeleyici rol üstlenmesi kaçınılmazdır.

Bu nedenle Valiliğimizin, Büyükşehir Belediyemizin, ilgili odaların ve meslek kuruluşlarının bir araya gelerek iş yeri kiraları konusunda makul ölçüler belirlemesi, en azından metrekare bazlı tavsiye kira aralıkları oluşturması büyük önem taşımaktadır. Bu, mülkiyet hakkına müdahale değil; şehrin ekonomik geleceğini koruyacak ortak bir aklın ortaya konulmasıdır.

Vicdansız mal sahiplerinin, devletin yapıp kendilerine cüzi bir bedelle, uzun vadeli taksitlerle teslim ettiği bu iş yerlerinin maliyetini altı aylık veya bir yıllık kira geliriyle çıkarmaya çalışması büyük bir vicdansızlıktır. Bu tuzu kuru fırsatçılar, şehrin ekonomisine de vatandaşa da zarar vermektedir.

Unutulmamalıdır ki uygun kiralar, daha fazla esnafın dükkân açmasını sağlar. Fiyatların daha makul seviyelerde kalmasına katkı sunar. Şehir merkezi daha erken canlanır. Vatandaş alışverişini kendi şehrinde yapar. İl dışındaki Malatyalılar da geri dönmek için umutlanır.

Yüksek kiralar ise yüksek fiyatları, yüksek fiyatlar müşteri kaybını, müşteri kaybı ise durgunluğu beraberinde getirir. Bunun ekonomik faturası kadar siyasi faturası da olur. Vatandaş yaşadığı hayat pahalılığının sorumlusunu sorgulayacak, yaşadığı sıkıntıyı kamu yönetimine mal edecektir. Oysa bugün alınacak makul tedbirlerle bu olumsuz tablo önlenebilir.

...

YAZININ DEVAMI BURADA