Fadime ve Mahmut Efe, Darende’de Efsanevi Tandır Ekmeği Geleneğini Yaşatıyor

Malatya'nın Darende ilçesinde yaşayan Fadime ve Mahmut Efe çifti, kasım ayında yapılan geleneksel tandır ekmeği ve gilik hazırlayarak, yüzyıllık bir ekmek kültürünü evlerinde yaşatıyor. Geçmişte toprak tandırlarda pişirilen bu lezzetler, artık modern fırınlarda hazırlanıyor, ancak geleneğe olan bağlılık değişmiyor.

KASIM AYINDA EKMEK VE GİLİK HAZIRLANIYOR

Fadime Efe, tandır ekmeğinin özellikle kasım ayında hazırlandığını belirtiyor. “Kasım ayında yapılan ekmek kış boyunca dayanır, bayatlamaz. Ekmekten sonra fırının sıcağıyla gilik yapılır. Gilik de doğru muhafaza edilirse bahara kadar saklanır. Bizim milli pastamızdır,” diyerek geleneksel ekmek kültürünün önemini vurguluyor.

Eskiden toprak tandırların yaygın olduğunu ancak artık çok az sayıda kaldığını söyleyen Efe, fırınlarında en iyi ısının sağlanabilmesi için dut ve kayısı odunu kullandıklarını ifade ediyor. “Dut ve kayısı odunu en iyisidir. Hem iyi ısı verir hem de duman yapmaz,” diyen Fadime Efe, bu işin aynı zamanda bir gönül meselesi olduğunu belirtiyor.

TANDIR EKMEĞİ VE GİLİK: GELENEĞİN KORUNAN LEZZETLERİ

Mahmut Efe ise eski toprak tandırların artık kullanılmadığını, ancak kendilerinin bu geleneksel pişirme yöntemini sürdürmek için fırınlarını kurduklarını anlatıyor. “Eskiden tandırlar yere gömülüydü. Artık o tandırlar kalmadı. Biz de kendi imkanlarımızla fırınımızı yaptık. Tandır ekmeğini, giliği, peksimeti burada pişiriyoruz,” diyerek, fırın yapımının ve ekmek pişirmenin yalnızca bir kadın işinden ibaret olmadığını, eşleriyle birlikte bunu gerçekleştirdiklerini söylüyor.

FIRININ ISISI BÜYÜK ÖNEM TAŞIYOR

Fırının sıcağının ekmek ve gilik pişirmenin kalitesinde belirleyici olduğunu belirten Mahmut Efe, ekmeğin yüksek ısıda, giliğin ise daha düşük sıcaklıkta pişirilmesi gerektiğini vurguluyor. “Fırın sabah erken yakılır, iyice ısındığında ekmek çok daha güzel olur,” diyerek fırının doğru kullanılmasının ne kadar önemli olduğunun altını çiziyor.

GELECEĞE TAŞINAN GELENEKSEL EKMEK KÜLTÜRÜ

Darende’nin geleneksel tandır kültürünü evlerinde yaşatan Efe çifti, hem geçmişin lezzetini koruyor hem de yeni kuşaklara unutulmaya yüz tutmuş bir geleneği hatırlatıyor. Tandır ekmeği ve giliğin yapılması, sadece yemek pişirmenin ötesinde, bir kültür mirası ve toplumsal bağın korunması anlamına geliyor.

KAYNAK: MHA