Ferdanur BERK / Tabağınızdaki Renkler Sağlığınızı Nasıl Etkiliyor?

Kırmızı bir domates, yeşil bir ıspanak, mor bir lahana ya da turuncu bir havuç… Soframıza renk katan bu besinler sadece göze hitap etmez. Her biri, bitkilere rengini veren ve insan sağlığı üzerinde farklı görevler üstlenen doğal bileşikler içerir. Son yıllarda fonksiyonel beslenme alanında sıkça dile getirilen "gökkuşağı gibi beslenin" önerisinin temelinde de bu anlayış yer alıyor. Buradaki amaç sadece daha fazla sebze ve meyve tüketmek değildir. Farklı renklerden beslenerek vücudun ihtiyaç duyduğu çeşitli koruyucu bileşikleri doğal yollarla almaktır.

Bitkilere renklerini veren bu doğal bileşiklere fitokimyasallar adı verilir. Bitkiler bu maddeleri kendilerini güneş ışığına, zararlılara ve çevresel koşullara karşı koruyabilmek için üretir. İnsanlar bu besinleri tükettiğinde ise fitokimyasalların antioksidan ve koruyucu özelliklerinden yararlanabilir. Elbette tek bir besin ya da tek bir renk bütün sağlık sorunlarını çözmez. Ancak beslenmede çeşitliliği artırmak, farklı vitamin, mineral ve fitokimyasalları bir arada alabilmenin en etkili yollarından biridir.

Kırmızı, güçlü antioksidanların rengidir. Domates, karpuz, nar, çilek, vişne ve kırmızı biber bu grubun öne çıkan besinleri arasında yer alır. Özellikle domatese kırmızı rengini veren likopen, en çok araştırılan fitokimyasallardan biridir. Bilimsel çalışmalar, likopenin kalp-damar sağlığını desteklemeye ve hücreleri oksidatif strese karşı korumaya yardımcı olabileceğini göstermektedir. Domatesi az miktarda zeytinyağı ile tüketmek ise likopenin emilimini artırabilir.

Turuncu ve sarı, beta-karotenin rengidir. Havuç, bal kabağı, kayısı, şeftali, portakal ve tatlı patates bu grupta yer alır. Beta-karoten, vücudun ihtiyaç duyduğu kadar A vitaminine dönüştürülür. Bu nedenle göz sağlığının korunmasına, bağışıklık sisteminin normal çalışmasına ve cilt sağlığının desteklenmesine katkı sağlar. Yaz aylarında mevsim meyvelerini tercih etmek ya da sofraya birkaç dilim havuç eklemek bile renk çeşitliliğini artırmak için güzel bir adımdır.

Yeşil, doğanın en zengin renklerinden biridir. Ispanak, brokoli, roka, maydanoz, semizotu, pazı ve yeşil fasulye lutein, zeaksantin ve klorofil gibi değerli bileşikler içerir. Özellikle lutein ve zeaksantin, göz sağlığının korunmasıyla ilişkilendirilmektedir. Bunun yanında yeşil yapraklı sebzeler lif açısından da oldukça zengindir. Yeterli lif tüketimi bağırsak sağlığını destekler, tokluk hissini artırır ve sağlıklı bir beslenme düzeninin önemli parçalarından birini oluşturur.

Mor ve mavi, antosiyaninlerin rengidir. Mor lahana, patlıcan, kara üzüm, böğürtlen, yaban mersini ve mürdüm eriği bu grubun dikkat çeken besinleridir. Antosiyaninler güçlü antioksidan özellikleriyle öne çıkar. Araştırmalar, bu bileşiklerden zengin beslenmenin damar sağlığı, bilişsel fonksiyonlar ve sağlıklı yaşlanma üzerinde olumlu etkiler sağlayabileceğini düşündürmektedir. Bu nedenle mor renkli besinlere sofralarımızda daha sık yer vermek faydalı bir alışkanlık olabilir.

Beyaz, çoğu zaman geri planda kalsa da oldukça değerli bir gruptur. Sarımsak, soğan, karnabahar, mantar ve pırasa bu grubun önemli üyeleridir. Özellikle sarımsak ve soğanda bulunan kükürtlü bileşikler ile allisin üzerine yapılan çalışmalar, bağışıklık sistemi ve kalp sağlığı açısından dikkat çekici sonuçlar ortaya koymaktadır. Beyaz besinler, renkli tabağın sessiz ama güçlü destekçileridir.

...

YAZININ DEVAMI BURADA