Pütürge'de hastane ve sağlık...

Pütürge'nin sorunlarıyla ilgili haber dosyalarımız arasına yeni bir dosya daha ekliyoruz. Önceki dosyamızda Pütürge'nin eğitimle ilgili sorunları kamuoyuna duyurmuş, yöneticilerimizin bu sorunlara eğilmeleri için uyarı vazifemizi yerine getirmiştik. Malatya Time Yazarı Timur İnce'nin hazırlayıp sunduğu eğitim dosyamız, kamuoyunda büyük ses getirmişti. Timur İnce bugünkü dosyada “Pütürge'nin hastane ve temel sağlık sorunları” yapılan ve yapılması gereken hizmetler noktasında uyarılar bulacaksınız. İşte Malatya Time Yazarı Timur İnce'nin yeni haber dosyası:

1- Gösterişli ve boş bir hastane yapıldı

Pütürge'ye yeni bir hastane yapıldı mı, yapıldı? İnsanlar umutlanıp “Bazı sağlık sorunlarına burada çözüm üretilecek” diye beklenti içinde oldular mı, oldular?Peki ya sonuç?Onca masraf yapılmasına rağmen, yeni, teferruatlı bir hastane yapılmasına rağmen içi bomboş! Donanım yok! Hatta insanlar eski hastaneyi arar oldular. En azından bir bahçesi vardı. Giriş kapısı ön taraftaydı. İnsanlar nereden gireceğini biliyordu. Koca çamlarla örtülü bir parkı vardı. Otopark sorunu yoktu. 3 katı bodrum olarak yere gömülen; parksız, otoparksız, estetikten yoksun bir binanın Pütürge'nin girişini süslemesi yetmiyor. Üstelik "sağlık dağıtmak" anlayışından yoksun olması halkı çileden çıkarttı. Çünkü; bazı rutin sağlık ocağı düzeyindeki ilk yardım müdahaleleri haricinde hiç bir şey yapılamıyor. Poliklinik giriş kapısının görünmez bir yerde olmasını hadi şimdilik pas geçelim.
Maalesef Pütürge'de yapılan bu yeni hastane halkımızın sağlık sorunlarına çözüm sunamamaktadır. En küçük şikayet karşısında dahi çaresiz bir tavır sergileyen Pütürge Devlet Hastanesi'nin başvuran hastaları derhal Malatya'ya sevk etmesi gibi bir özelliği haricinde başka bir vasfı bulunmuyor. Bunu bizzat başımızdan geçen bir örnekle şöyle destekleyebiliriz: Üç yaşındaki yeğenimin düşme sonucualnında 1 santim kadar bir açılma oldu. Dikiş atılabileceğini düşündük. Haliyle Pütürge Devlet Hastanesi'ne başvurduk. Pratisyen bir doktor hanım inceledi, dikiş atılması için çocuğun yaşının uygun olmadığını ve yapıştırılması gerektiği şeklinde bir tedavi önerdi. “Ne gerekiyorsa yapın” dememize karşı, kullanılması gereken yapıştırıcının ellerinde olmadığı gerekçesiyle karşılaştık. “Eczaneden alıp geleyim” deyince, “Malatya'daki sağlık kurumlarının birinde yapılması daha uygun olur” denildi. “Siz yapamıyor musunuz?” sorusunu ısrarla yöneltmeme rağmen aldığımız cevaplar yetersiz yada kaçamaktı. Bizi ambulansla gönderebilecekleri teklifi geldi. Fakat iki ambulans da o gün Malatya'ya hasta nakli yaptığından beklememiz gerektiği söylendi. En az 1 yada 2 saat beklememiz gerekiyordu. Aracımızın olduğunu, kendimizinde götürebileceğimizi söyledim. Olabilecek bir riskin sorumluluğunu üzerime aldığımı belirtir bir imza sonucunda, aracımızla Malatya'ya doğru yola çıktık. Turgut Özal Tıp Merkezi Araştırma Hastanesi Acil Servisi'ne başvurduk. 2 dakika gibi bir zamanda, bir sağlıkçı tarafından basit bir işlemle çocuğun alnında ki açılma tedavi edildi. “Aynı tedavi şekli orada da rahatlıkla yapılabilirdi. Fakat neden üç insanı bir araçla 75 kilometre yoldan Malatya'ya göndermeye gerek duyuldu?” şeklindeki soruepeyce kafamı kurcaladı. Böyle bir kısır döngünün daha fazla ilerlememesi için bu yazıyıkaleme almaya karar verdim.  Bunun gibi yaşanmış birçok örneği daha sıralayabiliriz. Herkesin aracı olmayabilir? Herkesin maddi durumu Malatya'ya gidip gelmeye el vermeye bilir. Bunlar şimdilik göz ardı edilen konular.Ayrıca bunun yanında Pütürge Devlet Hastanesi'nde günlük yaşanan alışık olduğumuz örneklerden birini konumuza iliştirmeyi uygun görmemin sebebi halkımızın buna benzer şekilde mağduriyetler yaşamamasıdır. Hastanenin asli görevi sadece sevk etmek olmamalı, bazı güncel sorunlarda en azından bir hastane oluşumu olduğu hatırlatmalıdır hasta ve hasta yakınlarına. Halkın ve sıradan vatandaşın gözünden bakıldığı zaman, sanki Pütürge'de hastanenin yapılması ile çoğu sağlık sorunları açısından oldukça iyi işler yapılmış gibi görünsede şu içinde bulunduğumuz günün şartlarında asla ve katiyen değil! Ancak, sistemin temel karakteri aşırı popülizme dayalı gibi bir sonucu karşımıza çıkarıyor. Gerçekte, yapılan yeni hastane ve sistem büyük ölçüde yüksek bütçe harcamalarına dayalı olan, ekonomik olarak sürdürülebilirliği düşünülen, zorlamacı ve yapay bir sistemdir. Popülist yönü önde tutulduğu için de, sistemin problemleri iyi anlaşılabilmiş durumda çözüm üretmediğini görüyoruz.

2. Ambulanslara çok yük bindirilmesi

2003 yılında kamu sağlık giderleri 6 milyar Türk Lirası gibi bir rakamla sınırlıydı. Takvimler 2015 yılını gösterdiğinde bu rakamın 70 milyar Türk Lirası gibi uçuk bir rakama ulaştığı bir sitemden söz ediyoruz. Bu bedel ülke için elbette ağırdır. Geçtiğimiz bu dönemde rakamların bariz şekilde bu farklılığı telaffuz etmesi Pütürge gibi kırsal noktalarda devletin ihale ederek yeni hastane yapmasına rağmen gerekli koşulların sağlanamaması nedeniyle hasta nakli gibi ek gelirlerin sağlık giderlerine olumsuz yönde yansımasıyla örtüşüyor. Sağlığa bugün ülkemizde çok önem verilmektedir. Yalnız sağlık hizmetlerine ayrılan bütçenin bu büyüklüğe ulaşması; Türkiye, gücünün üzerinde ve efektif olmayan abartılı sağlık harcamalarıyla, gereksiz biçimde rakamların artmasına mahal verilmesi de uzun vadede sağlığı etkileyecektir. 25- 30 milyar Türk Lirasıyla akılcı biçimde kurulabilecek benzer etkinlikte bir sağlık sistemi yerine, gösterişli ama savurgan, gerçekte içi boş bir sağlık sistemi anlayışına sürüklenmiştir.
Ülkemiz Sağlık Bakanlığı özellikle Pütürge Devlet Hastanesi gibi noktalara gerekli cihaz ve teknik edevatları sağlayarak hastaların ambulanslarla sevk edilmesi gibi gereksiz harcamaların önüne geçebilir.Ambulansların çok acil olmadıkça, küçük şikayetlerin hastane tarafından değerlendirilmesi o yönde nakil yapmaları kararlaştırılması üzerinde durulmalıdır.



3. Doktor, hemşire ve diğer sağlık ekibi kalifiye kişilerden oluşmalı

Sağlık sisteminin en temel avantajı hastane ortamında aktif olan sağlık ekibidir. Bunlar başta; doktor, hemşire, ebe, sağlıkçı, teknisyen ve diğer çalışanların istişareli şekilde görev icrasıdır. Bugün Pütürge Devlet Hastanesi modernize bir ortama kavuştuğu halde ekip sürekli yetersizlik ve düşük performansta kalmıştır. Özellikle uzman doktor sıkıntısı sürekli güncellenirken diğer çalışanlarda da bu sıkıntı yer yer görülmektedir. Bürokratik mekanizmalar bunun telafisi için derhal harekete geçmelidir.Yine Malatya'nın bir diğer ilçesi olan Yeşilyurt Devlet Hastanesi'nde ameliyat yapılabilir noktasına nasıl gelinmişse; aynı imtiyazların Pütürge Devlet Hastanesi içinde gerekli kolaylıklarla birlikte sağlanması gerekiyor. Şık bir hastane binası ile sağlık sorunları giderilmediğine göre teknik alet edevat eksikliklerin giderilmesi için hastane içinin doldurulması önem arz ediyor.Bu yönde çalışmalar hızlandırılabilir.

4. Aile hekimi
Fazlasıyla önemli bir konudur. “Aile hekimi” diye bir kavram çıktı ve bir kaç köy ile ilgilenen bir doktor, hemşire yada sağlıkçı haftanın belli günlerinde devletin tahsis ettiği araçlarla mesul olduğu köyleri gezerek ayaküstü sağlık sorunlarına çözüm üretmekle birlikte, çocuk aşısı, hamilelik kontrolü gibi bazı alt gramerlerde takipler yapılıyordu. Ne var ki; bu sistem mi tutmadı yoksa doktorların işgüzarlığı mı diyelim beklenilen verimi bir türlü sağlayamadı. Yada standart bir çizgiye bir türlü oturtulamadı sistem.İlk başlarda düzenli şekilde uğrayan aile hekimi zamanla aksaklıklar göstererek gelip gider oldu. Daha sonra bu süreler bir kaç haftaya bir düşen uğramalar yerini aldı derken, bir kaç aya dağıldı. Şimdi ise ne gelen ne de giden var.  Aile hekimi konusunda reform sayılacak yeni kararlar alınarak tekrar gözden geçirilmelidir. Bazı köylerde hastaneye gidemeyip ayağa gelen aile hekimi hizmetinden faydalanan çok insanımızın olduğunu hatırlatmakta fayda vardır.  Özellikle yaşlılarımız bu konuda çok musdaripler. 

5. Sağlık ocaklarının kapatılması
Sağlık ocakları köyler için önemli bir sağlık kurumuydu. Dikiş, iğne, pansuman, yaralanmalar, aşı, ilk yardım, zehirli canlıların sokmaları gibi konularda ilk yardıma koşan sağlık ocaklarına çok iş düşüyordu. Ne var ki bu kurumlar tedavülden kaldırıldı. Köyler sağlık evlerinden arındırıldı. Böylelikle köylerde sağlık ocaklarından ilk yardım alan hastaların yükü de en yakın merkezde bulunan hastanelere bindirilmesi ciddi bir sağlık handikapının oluşmasına sebep oldu. Daha öncelerinden bir iğne yaptırmak için sağlık ocaklarına başvuran kişilerde şimdi hastaneye başvuru yapmaktadır. Pütürge'nin fiziki yapısını göz önünde bulundurduğumuzda "Esencik" köyü, Diyarbakır sınırında bir köyümüz.En küçük şikayeti olan da oradan kalkıp en az Pütürge'ye gelme zorunluluğu oluştu. Sağlık ocaklarının olduğu dönemde Pütürge'ye gelmek yerine en yakın sağlık ocağına rahatlıkla ulaşabilirdi. En azında kapatılan sağlık ocaklarının "Sağlık evi" statüsüne çekilmesi artık çok önemlidir. Sağlık ocaklarının büyük oranda kaldırılması toplum bünyesindeki eksikliği hissedilir ölçüde. 

6- Şişirme kadro

Pütürge Devlet Hastanesi'ne başvuruda bulunan hasta sayısı ile çalışanların sayıları karşılaştırıldığında şişirme bir kadro fazlalığının olduğunu görüyoruz. Tabii ki; mutlaka ihtiyaç doğrultusunda bu eleman birikimi oluşturulmuş gibi bir tabloyla karşılaşsak da iyi bir doktor, sağlık ekibinin olması herşeyin önünde gelir.Doktor ve sağlık personelinin dışında kalan kadro reel üretim ve çalışma şartları yeterlilik tablosunda tekrar değerlendirilebilir. Hastane içinde hantal bir ortama neden olan bu şişirme kadroların daha çok insanla, daha az iş üretilir hale gelindi. Akılcı olmayan sistem, kamuya ağır bir ekonomik yük ve hantal bir sistem armağan etti.

7. Pütürge Devlet Hastanesi böyle mi kalmalı?

Pütürge halkının beklediği şey bu değildi. Yeni hastane ile birlikte en küçük şikayet neticesinde özellikle Malatya'ya sevk edilme hususlarında grafiğin düşmesi açısından beklentiler oluşmuştu. İyi bir tedavi yöntemine ihtiyaçları vardı. Şimdilik bu karşılanamıyor. Hastane henüz yeni, 2 yıldır hizmet vermektedir. İlk yıl bu koşulların düzelmemesi yeni olmasına bağlandı. Lakin ikinci yılda da değişen pek bir şeyin olmadığını gördük.  Bir an önce vaat edilen özelliklerle donatılarak daha geniş bir yelpazeden sağlık hizmetleri sunması talebimiz ve temennimizdir.

8- İnsanlarda hastalık psikolojisi

Başı ağrıyan hastaneye koşuyor. Çocuk ağlıyor hastaneye... Gözü seğiren, yorulan, uykusu kaçan, terleyen ve benzeri şikayetlerle de ne hikmetse hastanelere gitmeye meraklı bir millet olduk çıktık. Bir muayene, kullanılan tıbbi malzeme, doktor-sağlık ekibi harcanan zaman, efor derken böylece sağlıkta gereksiz bir  kilitlenme yaşanmasına sebep olmaktadır. Bunun hatırı sayılır bir maliyet oluşturduğunu da unutmayalım. Oysaki tüm ülkelerde yapılan, ayaktan tanı ve tedavi kuruluşları yaygınlaştırılırken bizde hastane ortamı oluşturuldu ve desteklendi. Hastaların ayakta tanı ve tedavi kuruluşlarında bakılması daha ekonomiktir. Hastaneler yatan hastalar içindir. Maliyet pahalıdır ve olabildiğince hastalar, hastaneye az gereksinim duymalıdır.
Bu temel kural ihlal edildi. Herkes hastaneleri doldurdu. Poliklinik, tıp merkezi, muayenehane, laboratuvar, sağlık ocakları ayakta tanı ve tedavi merkezleri azaldı, hastanecilik arttı. Şehirlerde bu yüzden bir kaç doktor bir araya gelip bir hastane kurma zorunluluğu doğdu. İşin boyutu ticarete dönüştü ve hastalar ticari bir araç halini almaktan kurtulamadı. Malatya gibi bir yerde 17 özel hastanenin olması sizce normal midir? Dolayısıyla da, bu akıl dışı sistemin ülkeye maliyeti de yükseldi. Çünkü bir hastanın ayakta kuruluştan bakılma maliyeti, hastanedekinden dört kat daha ekonomiktir. Israrla pahalı model desteklendi. Bunun yanında bazı hastaneler gereğinden fazla şişirilirken, Pütürge gibi kırsal noktalarda yer alan hastanelere ise önem verilmedi. Yine hastalar büyük şehirlerdeki hastanelere yönlendirilmiş oldu. Hasta ve hastane arasında bir diyalogsuzluğun oluşması da engellenemedi. Sağlık ocakları bu yönüyle çok önemli bir rol oynamaktaydı.

Dileğimiz; Pütürge ve Pütürge halkı beklediği, hak ettiği sağlık hizmetlerine en kısa zamanda kavuşur.