Sarper SAN / Kaldırılsın mı Kaldırılmasın mı? Serbest Kartın Serbest Hikâyesi

ÖZEL HABER

Memlekette 65 yaşını dolduranlar belediye otobüslerine bedava biniyor, uçak ve tren biletleri de indirimli. Güzel. Ama hatırlarsınız, bir vatandaş bu kartı bir günde otuzdan fazla kullanarak otobüse binmişti. Tam otuz defa otobüse bin, bir yerden bir yere git sonra in. Tekrar bin. Sivas’ta gerçekleşen bu akıl almaz olayda bir insan evladı neden otuz defa otobüse biner iner, keskin bir sorguya ihtiyaç var. Yani bu yolcumuzda prostat yok, romatizma yok, cambaz gibi otobüsten otobüse zıplayıp duruyor.

İlk bakışta bu kartlar, “vatandaşa destek” niyeti ile İlk bakışta popülizm kokan bir düzenlemenin ürünü gibi gözüküyor. Üstelik, kanunla da garantiye alınmış. Fakat tıkanan belediye başkanlarının da uykusunu kaçırmaya başlamış. İptal edilsin mi, sınırlandırılsın mı diye tartışılıyor. Bebek bezine hâlâ yüksek KDV uygulanırken, doğurganlık azalıyor diye sızlanılırken, 65 yaş üstüne böyle kıyak geçersen sonuç bu olur: kart israfa dönüşür.

Lakin işin diğer yönü ise kafa karıştırıcı ve düşündürücü. Neden 65 yaş üstü amca ve teyzeler sabahın köründe neden kendilerini sokağa atıyor? Otobüs meraklısı oldukları için değil. Bir kısmı parklara gidiyor, bir kısmı sadece sosyalleşmek için yollara düşüyor. Yani mesele sadece “bedava biniş” değil; sosyolojik bir gerçek var: yaşlılarımızı evden çıkaran, sokaklara iten bir ihtiyaç. Semt semt dolaşıyor, şehrin nabzını tutuyor, kalabalığa katkı sağlıyorlar.

Aile Bakanlığı bu konuda serin ve derin bir araştırma yapmış mıdır, bilmiyoruz. Ama bildiğimiz şu: serbest kart, sadece bir ulaşım hakkı değil; yaşlılığın yalnızlığını, toplumun popülizmini ve belediyelerin baş ağrısını aynı anda gösteren bir küçük ironidir. Bugün yaşlılarımızın önemli bir kısmı, geniş aile yapısının çözülmesiyle yalnız kalıyor. Çocuklar işte, torunlar okulda, evde ise sessizlik. Serbest kart, aslında bir kaçış bileti: evin dört duvarından çıkıp kalabalığa karışma fırsatı. Otobüs durağı, bir sosyalleşme mekânına dönüşüyor. Veya veya aile içi geçimsizliklerle sokağa itiliyorlar.

Doğurganlık Ölürken

Öte yandan bebek bezine hâlâ yüksek KDV uygulanırken, doğurganlık oranı düşüyor. Çocuk sayısı azalıyor, yaşlı sayısı artıyor. Devletin genç nüfusu teşvik etme konusunda yetersizliği ve korkaklığı, yaşlı nüfusun hızla büyümesine yol açıyor. Serbest kart gibi küçük destekler, bu demografik dönüşümün yükünü hafifletmeye yetmiyor.

Sağlık Sistemi ve Gelecek

Sayısı ger geçen yıl artan yaşlı nüfusumuz hastanelerin kapısında kuyruk olacak ciddi bir sağlık sorunu yaşanacak gibi gözüküyor. Sağlık sistemimiz bu artışa yanıt verebilecek mi? 

Sosyolojik Gerçek

Otobüs merakı değil, sosyolojik zorunluluk: yaşlılarımız evde yalnızlığa mahkûm olmamak için sokaklara çıkıyor. Kartı kullanmak, bir ihtiyaçtan doğuyor. Bu yüzden tartışma “kart iptal edilsin mi” değil, “yaşlı nüfusun artışıyla nasıl başa çıkacağız” sorusu olmalı. Serbest kart, yaşlılara verilen bir ayrıcalık değil; toplumun aile yapısındaki çözülmenin, doğurganlıktaki düşüşün ve sağlık sistemine yaklaşan yükün küçük bir göstergesidir. Bugün belediye otobüslerinde görünen kalabalık, yarın hastane koridorlarında yankılanacak.

...

YAZININ DEVAMI BURADA