Malatya'da Atatürk Anıtındaki Çıplak Figür Tartışması 79 Yıldır Bitmiyor

Gazeteci Yazar Murat Çetin, Malatya’nın simgelerinden biri olan ve yapıldığı günden bu yana tartışmalara konu edilen Atatürk ve Gençlik Anıtı’nın tarihini ve arkasındaki detayları yazdı. Çetin, 1947 yılında tamamlanan anıttaki çıplak figür üzerinden yürütülen tartışmaların yanlış bir zemine oturtulduğunu ifade etti.

1947 YILINDA HALKIN BAĞIŞLARIYLA YAPILDI

Anıtın yapılış sürecine değinen Murat Çetin, dönemin şartlarını şu sözlerle aktardı: "Yıl 1947. Malatya fakir. Memleket de öyle. Dönemin Valisi Ahmet Kınık’ın başkanlığında bir komite kuruluyor. Halkın kapısı çalınıyor. Bağış toplanıyor. Atatürk ve Gençlik Anıtı için 130 bin lira harcanıyor. Bugünün parasıyla hesabını yapmaya kalksanız, heykelden önce tansiyonunuz yükselir."

ANITTAKİ ÇIPLAK FİGÜR TÜRK GENÇLİĞİYMİŞ

Anıtın merkezindeki tasvirleri inceleyen Çetin, heykeldeki ilginç detaylara dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı: "Anıtın merkezinde Atatürk var. Normal kıyafetiyle. Yanında ise… çırılçıplak bir erkek. Kim? Malatyalı bir kahraman mı? Yok. Şehit mi? Yok. Tarihî bir şahsiyet mi? O da yok. Türk gençliğiymiş! İşte seksen yıllık tartışma burada başlıyor. Türk gençliğini temsil edeceksiniz… Üzerinde Türk gençliğini temsil edecek bir pantolon dahi bulunmayacak! Elinde bayrak var. Üzerinde yaprak bile yok."

TÜRK GENÇLİĞİNİN HABERİ BİLE YOKTU

Heykeldeki tasvirin tamamen dönemin yönetimi ve sanatçılarının bir tercihi olduğunu belirten Yazar Murat Çetin şunları yazdı: "O yaprak meselesi sonradan çıkıyor. Üstelik bu tasvir Atatürk’ün talimatıyla yapılmış bir çalışma da sayılamaz. Atatürk 1938’de vefat etti. Anıtın yapımına 1945’te başlandı, 1947’de tamamlandı. Kaynaklarda Hakkı Atamulu’yla birlikte Nejat Sirel’in adı da geçiyor. Arada dokuz yıl var. Dolayısıyla bugün, 'Heykele itiraz eden Atatürk’e itiraz ediyor' diye ayağa kalkanların önünde küçük bir tarih problemi duruyor: Atatürk’ün görmediği… Sipariş vermediği… Tasarlamadığı… Yanındaki çıplak figürü Atatürk’e nasıl mal ediyoruz? Bu, dönemin sanat anlayışı. Bu, heykeltıraşın tercihi. Bu, dönemin idaresinin tercihi. Türk gençliğinin ise haberi bile yok!"

MALATYALILAR O DÖNEM DE RAHATSIZ OLDU

Anıta yönelik itirazların yeni olmadığını, yapıldığı ilk yıllarda da halkın ve dönemin isimlerinin tepki gösterdiğini hatırlatan Çetin şöyle devam etti:"Üstelik Malatya daha o yıllarda rahatsız olmuş. Kaynaklarda Hamit Fendoğlu ve beraberindeki heyetin, halktan para toplanmasına karşı Vali Kınık’a tepki gösterdiği aktarılıyor. Çıplak figürün mahrem bölgesine sonradan yaprak eklendiği de yıllardır anlatılıyor. Düşünün… Sanatçı: 'Türk gençliği.' Malatyalı bakıyor: 'Bari üstünü örtün!' Heykelin ilk restorasyonunu halkın haya duygusu yapmış anlayacağınız."

KAVGA YILLARDIR AYNI ŞEKİLDE SÜRÜYOR

Yıllardır devam eden ideolojik tartışmalara değinen gazeteci Murat Çetin yazısında şu cümlelere yer verdi: "Aradan 79 yıl geçti. Kavga hâlâ aynı. Muhafazakâr kesim: 'Kaldırın.' Karşı cephe: 'Dokunamazsınız.' İyi de kardeşim… Atatürk’e dokunan kim? Atatürk zaten giyinik! 79 yıldır tartıştığınız kişi, yanındaki çıplak arkadaş."

İLK İTİRAZI ATATÜRKÇÜLERİN YAPMASI GEREKİRDİ

Atatürkçülüğün ilkelerine vurgu yapan Çetin, durumun bir sanatçı tercihi olduğunu söyleyerek şu değerlendirmede bulundu: "Atatürkçülüğün altı oku belli. Cumhuriyetçilik. Milliyetçilik. Halkçılık. Devletçilik. Laiklik. İnkılapçılık. Hangisinin dipnotunda, 'Türk gençliği çıplak tasvir edilir' yazıyor? Ben bulamadım. Bu sebeple bu heykele ilk itirazı belki de Atatürkçülerin yapması gerekirdi. Çünkü bir sanatçının estetik(!) tercihini Atatürkçülük zannetmek… Atatürk’ü büyütmez. Heykeltıraşın zevkini ideolojiye dönüştürür."

79 YILDIR ÖRTÜLEMEYEN AYIP

Yazısının sonunda tablonun genel bir özetini çıkaran Murat Çetin ifadelerini şöyle tamamladı: "Netice ortada. Vali toplumu okuyamamış. Sanatçı gençliği başka türlü okumuş. Halk parasını vermiş. Malatyalı 79 yıldır tartışmış. Atatürk ise bütün bu hengâmenin ortasında sessizce duruyor. Trajikomik tarafı da bu zaten: Heykelde Atatürk giyinik. Türk gençliği çıplak. 79 yıldır örtemediğimiz ise heykelden çok… Tartışmanın ayıbı."

YAZININ TAMAMI BURADA