Diploma Vermeyen Üniversite: Maziden Bugüne Malatya'nın Boğaziçi Çay Ocağı Efsanesi

Kışla Caddesi’nde Bir İrfan Durağı

MALATYA, Kışla Caddesi'nde, yıkılan Sevgi Tıp Merkezi'nin yerinde, Çocuk Sokağı'na doğru uzanan Akyol Pasajı vardı. O pasajın içinde, 70’li yıllardan 2000’li yıllara kadar rahmetli Mehmet Toman ve oğulları tarafından işletilen, meşhur ve mütevazı bir mekân bulunuyordu: Boğaziçi Çay Ocağı.

Mehmet amca; ağırbaşlı, tutarlı, ahlaklı ve irfan sahibi bir insandı.

Oğulları Halil, Nusret, Vahap, Hasan, Yasin ve Zülfü Toman kardeşler, günün her saati bir panayır gibi işleyen çay ocağının müdavimlerini çaysız bırakmadıkları gibi, çevredeki sayısız esnafın da çay ve meşrubat ihtiyacını aksatmadan karşılarlardı.

Toman kardeşler, çay ocağında çalışırken bir yandan da eğitimlerini aksatmadan sürdürdüler. Babalarına saygılı, birbirlerine ve işlerine bağlı, zeki ve azimli bu kardeşlerin her biri, bugün memuriyetin önemli makamlarında ve öğretmenlik gibi mesleklerde aynı istikrarla emeklilik yaşına geldi.

Boğaziçi Çay Ocağı, pasaj içinde sadece 50 metrekarelik bir dükkân olsa da, pasajın içine konmuş küçük masa ve sandalyelerle adeta bir "Çay Ocağı Pasajı" gibi tatlı bir insan hareketliliğine sahne olurdu.

Çay ocağının hemen iki yanında bulunan talebe kitabevi ise, adeta Boğaziçi’nin "üniversite kütüphanesi" görevini görüyordu. Bu yüzden bazıları tarafından burası, diploma vermeyen Boğaziçi üniversitesi olarak anlamlı bir unvan ile anilagelmis bir ilim ocağı mekândı.

Namı Malatya ile sınırlı değildi; Türkiye'nin birçok ilindeki muhafazakar çevrelerin bildiği ve hatta merak edip ziyaret ettikleri duygudaşlar mekanıydı.

İnsan Devşiren Fabrika: 

Boğaziçi Çay Evi ve Şahsiyet İnşası Mekânı

Boğaziçi Çay Ocağı; bir buluşma noktası, bir dost ağırlama mekânı, bir irfan meclisi, bir sohbet halkası, bir yardımlaşma ve dayanışma ocağı ve nihayet bir üniversite idi.
Namı Türkiye'nin ücra köşelerine ulaşan bu mütevazı yer, ilişkilerinde "biz" duygusunun hakim olduğu dostların uğrak mekanıydı. Sohbetlerin zamanı hızla tükettiği, birçok insanın daimi bir mekanı olan bu Boğaziçi Çay Evi adeta ikinci bir evdi birçok müdavimi için. Modern İletişim araçlarının olmadığı bir zamanda, buluşmalar şaşmaz kurulu bir saate göre yapılırdı.

Sayısız bürokrat, memur, mühendis, doktor, akademisyen, iş insanı, siyasetçi ve kanaat önderi bu "üniversiteden" yetişti. Burası; şahsiyet inşası yapan, mefkûre şuuru veren, dava adamı ve mücadele insanları yetiştiren bir ocaktı.

Son otuz yılın devlet yönetiminde bulunan bakan seviyesinden tutun da birçok üst düzey bürokratlar, bu mekanın ilmi ve irfan tedrisatından bir şekliyle nasiplenmişlerdi.
İçinde; sohbetler, münazaralar, müzakereler, dersler; dert anlatma ve dinleme faaliyetleri eksik olmazdı. Ve tabii ki; tavşan kanı, her daim tazecik çaylar ve Toman kardeşlerin acar, hasbi ve bitmek bilmeyen servisleri...

Boğaziçi Çay Ocağı, sanki bir insan yetiştirme fabrikasıydı. Kimler yetişmedi ki orada... Gönül derinliklerine dokunan Yazar Hüseyin Karatay, ayaklı kütüphane, espriyle ders veren, namı Üstad, rahmetli Hüsamettin Yıldırım ve niceleri. İslam davası neferlerinden, birçok gencin hayatına bir rehber gibi dokunan sayısız isim bu ocaktan feyiz aldı.

Ünü Türkiye’ye Yayılan Mütevazı Mekânın Derinliği

Ünü o kadar fazla idi ki, bu mekanı fiziken görmeyenler için Boğaziçi Çay Ocağı adeta İstanbul'daki Boğaziçi bölgesi kadar büyüktü.

Burayı merak edip İstanbul'dan Malatya'ya 20 saat otobüs seyahati yapan bir İstanbul beyefendisi, terminalde sabahın erken saatlerinde inmiş ve "Boğaziçi Çay ocağı nerede?" diye sormuş terminalde birine. Tesadüf o olmalı ki, bu mekanı bilen bir Malatyalı adresi tarif etmiş. Adrese gelen bu yorgun İstanbullu misafir, Çay Ocağını gördüğünde merakla sormuş:

"Ünü İstanbul'a kadar gelen o çay ocağı burası mı?"

"Evet" cevabını alınca, oturmuş küçük tahta kürsülerden birine. Kendisine ikram edilen çayları yudumlarken çevresindekilerle sohbete dalmış. Kalkarken "demek ki önemli olan mekanların büyüklüğü değil, önemli olan sohbetlerin derinliği ve etkisi" demiş. İşte böyle bir ağırlama ve uğurlama yeriydi Boğaziçi Çay Evi.

Zamana ve Değişime Direnemeyen Değerin Acı Sonu

Ve zaman! Belki de yitirdiğimiz diğer değerlerimiz gibi, Malatya kültürüne insan devşiren bu kültür bahçesi de zamane hallerine ve değişime yenik düştü.

28 Şubat sürecinde uygulanan hukuksuz, baskıcı uygulamalara maruz kaldı. Ve nihayetinde mekânsal yok oluşla karşı karşıya kaldı. Pasaj kapandı!

Boğaziçi Çay Ocağı da yakınlarda bir küçük mekânda var olmaya çalıştı, ta ki son deprem onu yıkana kadar.

Bu güzide çay ocağı, anılarımızın müstesna bir yerinde hâlâ yaşıyor; ancak yokluğunu buruk bir acıyla her daim hissediyoruz. Malatya kültürünün bağrından çıkan bu mekân, şehrin cevherinin bir göstergesiydi.

Hasretle yâd ediyor, yeni Malatya'da böyle bir mekânı tekrar görme temennisiyle, maziden bugünün Malatya’sına selamlar gönderiyorum.

Muhabbetle.