Salonumuzdaki Düşman: Kumandayı Bırak, Zihnini Kurtar!

Gecenin en sakin vaktinde, evinizin en güvenli köşesinde ailenizle oturuyorsunuz. Kapı çalıyor. İçeriye tanımadığınız, yalanı sanat haline getirmiş, sadakatsizliği öven, hırsı için en yakınını sırtından vuran, ahlaksızlığı normal gören bir grup insan giriyor. Onları salonunuzun başköşesine oturtup çocuklarınızla birlikte saatlerce, gözünüzü bile kırpmadan dinler miydiniz? Delilik, değil mi? Sonuçta evinizin geleceği size bağlı ailenizi her türlü tehlikelerdenkorumak en asli göreviniz… Peki, her akşam o parlak camın arkasından evimize sızan zehri başköşeye buyur ederken tam olarak bunu yaptığımızı ne zaman fark edeceğiz?

Bize yutturulan o devasa, o koca yalanı çöpe atarak başlayalım. Diyorlar ki: "Toplum bunu istiyor, biz de halkın talebini ekrana yansıtıyoruz." Hayır! Medya endüstrisi toplumun aynası falan değildir; toplumu kendi vahşi çıkarlarına göre yeniden yontan acımasız bir heykeltıraştır. İzleyici seçici değildir. İzleyici, ekranın sunduğuna maruz kalandır.

Önünüze konulan zehirli yemeği, masada başka alternatifiniz olmadığı için yediğinizde, aşçı pişkin pişkin "Demek ki zehir seviyorlar" diyemez. Bugün ekranlarda izlediğimiz ihanet sarmalları, birbirinin kuyusunu kazan şirket ortakları, annelik ve babalık sorumluluğunu ayaklar altına alan lümpen karakterler tesadüf değildir.

Bertrand Russell, kitle iletişim araçlarının insanları nasıl uyuşturup mantık dışı bir manipülasyona sürüklediğini anlatırken çok haklıydı. Kültür endüstrisi, kitleleri aptallaştırırken aynı zamanda onları devasa birer cüzdana çevirmeyi hedefler. Ekranda izlediğiniz o ihanetler, o parçalanmış aileler salt bir "reyting" oyunu değildir. Aile bağları koparılmış, eşine dostuna güveni kalmamış, "hayatta kimseye güvenme" mottosuyla yapayalnız bırakılmış bir birey, sistem için en kusursuz tüketicidir. Korku, kaygı ve tatminsizlik pompalayan bu kurgular, içimizdeki o derin boşluğu ancak daha fazla marka giyerek, daha lüks arabalara binerek doldurabileceğimize inandırır bizi. Televizyon aileyi un ufak eder; acımasız piyasa ise o dağılan parçaları toplayıp sadık birer müşteriye dönüştürür.

Bir de madalyonun diğer yüzü, "hayatta kalma" ve "güç mücadelesi" ambalajıyla evimize sokulan o meşhur sözde yarışma programları var. Bir adada yahut kapalı kapılar ardında insanlar sadece fiziksel becerilerini mi yarıştırıyor sanıyorsunuz? Hayır. Kameralar önünde insanlık onurları çürütülüyor. Birini elemek için kurulan kumpaslar, sinsice yürütülen gayri ahlaki kulisler, yalanlar ve zayıfı ezerek kitleleri yönlendiren manipülasyonlar ekrandan izleyiciye "stratejik zeka" olarak sunuluyor. Ekrana yansıyan bu karanlık tünelin tek bir çıkış mesajı var: "Tek amacın kazanmak olmalı ve kazanmak için her yol mübahtır!" Peki, bu makyavelist zehri her akşam yudumlayan, rekabet adına her türlü ahlaksızlığın meşrulaştırıldığını görerek büyüyen bir çocuğun ruhunda hangi çiçekler açar? Zihnine "sadece kazananlar haklıdır" tohumu ekilen bir neslin, büyüdüğünde hırsları uğruna sınır tanımayan, hatta üç kuruş kazanç için masum canlara kıyabilen o korkunç "yenidoğan çetelerinin" soğukkanlı faillerine dönüşmesi çok mu şaşırtıcı? Ağaca baltayı vurup, sonra neden dal kırıldı diye ağlayamazsınız.

Oysa İbn-i Haldun, bir medeniyetin, bir "Umran"ın ayakta kalabilmesini "asabiyet"e bağlar. Yani aileyi ve toplumu bir arada tutan, insanı diğerine zimmetleyen o derin, ahlaki dayanışma ruhuna. Nurettin Topçu’nun o sarsıcı ifadesiyle, aile sadece aynı çatıyı paylaşan insanların toplamı değil, mukaddes bir "ruh cephesi"dir. Ekran, işte tam bu cepheyi içeriden, en savunmasız anımızda vuruyor. Sadakati, hürmeti ve dürüstlüğü modası geçmiş bir saflık olarak kodluyor. İhtirası, yalanı ve arkadan iş çevirmeyi ise "kurtarıcı bir zeka" gibi alkışlatıyor. Gazâlî'nin asırlar ötesinden yaptığı uyarıyı hatırlayın: İnsanın kalp aynası, sürekli maruz kaldığı bu kirli görüntülerle kararır ve pas tutar. Bu diziler ve yarışmalar basit bir zaman israfı değildir. Bu kurgular, çocuklarımızın zihinsel mahremiyetine, ahlaki gelişimine vurulan ağır bir darbedir.

Şimdi ne yapacağız? Geçmişin o siyah-beyaz, naif günlerine ağıt yakıp çaresizce dizlerimizi mi döveceğiz? Asla. Nostalji, insanı uyuşturur ve eylemden alıkoyar. Bizim ihtiyacımız olan şey, omuzlarımıza çöken bu uyuşukluğu silkeleyip atmak ve iradeli bir bilinç kuşanmaktır. O programları izlemeyi reddetmek, "Ben bu akşam başka bir kanala bakayım" demek kadar sıradan bir tercih değildir. Bu bir haysiyet mücadelesidir. Tüketim ve hırs çarkına atılmak istenen çocuklarımızı, zihinsel bir şantiyeye çevrilen evlerimizi bu tahribattan korumak zorundayız.

Bir sonraki bölümün fragmanını beklerken durun ve kendinize şunu sorun: Kendi ailenizin, kendi evinizin senaristi misiniz, yoksa başkalarının cebini doldurmak için yazılmış karanlık bir oyunun pasif izleyicisi mi?

Kumandayı elinize alın ve o zehir kusan ekranı karartın. İzlemeyin! İzlemeyin! İzlemeyin! Göreceksiniz, eviniz ilk kez bu kadar aydınlık olacak.